İki bacak zincir sapan, yüklerin iki ayrı kaldırma noktasından bağlanarak vinç ve benzeri kaldırma ekipmanlarıyla kaldırılması için kullanılan çok bacaklı bir zincir sapan sistemidir.
Tek bacaklı zincir sapanlardan farklı olarak iki bacaklı sistemlerde yükün kaldırma geometrisi, bacaklar arasındaki açı ve yükün ağırlık merkezinin konumu kapasite hesabında önemli rol oynar.
İki bacak zincir sapanlar özellikle iki adet uygun kaldırma noktasına sahip makine, çelik konstrüksiyon, kalıp, tank, ekipman ve ağır sanayi parçalarının kaldırılmasında tercih edilebilir.
Tuda Çelik Halat olarak farklı kaldırma ihtiyaçlarına yönelik Grade 80 ve Grade 100 iki bacak zincir sapan çözümleri sunuyoruz. Zincir çapı, zincir boyu, kanca tipi, üst bağlantı elemanları ve diğer komponentler yükün özelliklerine göre belirlenebilir.
İki bacaklı zincir sapan seçiminde yalnızca yükün toplam ağırlığına bakmak yeterli değildir. Yük ağırlığı, kaldırma noktalarının konumu, ağırlık merkezi, bacaklar arasındaki açı, zincir çapı, Grade sınıfı ve tüm komponentlerin WLL değerleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle bacaklar arasındaki yatay açı küçüldükçe, zincir bacaklarında oluşan kuvvet artabileceğinden, yanlış açıyla yapılan kapasite hesabı ciddi bir risk oluşturabilir.
İki bacak zincir sapan, tek bir üst bağlantı noktasından ayrılan iki zincir bacağının yük üzerindeki iki ayrı kaldırma noktasına bağlandığı kaldırma tertibatıdır.
Tipik bir iki bacak zincir sapan sistemi şu komponentlerden oluşabilir:
Grade 80 veya Grade 100 kaldırma zinciri
Master link veya üst bağlantı halkası
İki adet kaldırma kancası
Clevis tipi kanca
Eye sling hook
Self-locking hook
Kısaltma kancası
Bağlantı linkleri
Diğer uygun kaldırma komponentleri
Üst bölümde bulunan master link, iki zincir bacağının vinç kancasına bağlanmasını sağlar. Alt bölümde bulunan kancalar ise yükün iki ayrı kaldırma noktasına bağlanmasına olanak tanır.
Ancak iki bacaklı bir sapanın kapasitesi yalnızca zincirlerin toplam kapasitesi olarak değerlendirilmemelidir.
Yükün geometrisi ve bacaklar arasındaki açı, sistemin gerçek çalışma kapasitesini doğrudan etkileyebilir.
Bu nedenle iki bacak zincir sapanlarda WLL değeri her zaman belirli bir kaldırma konfigürasyonu için değerlendirilmelidir.
Master link, iki zincir bacağının üst noktada birleşmesini ve vinç kancasına bağlanmasını sağlayan temel komponenttir.
İki bacaklı sapanlarda master link seçimi yapılırken;
Zincir çapı
Zincir Grade'i
İki bacağın toplam bağlantı geometrisi
Vinç kancasının ölçüsü
Master link WLL değeri
birlikte değerlendirilmelidir.
Master link'in fiziksel olarak vinç kancasına takılabiliyor olması tek başına yeterli değildir. Master link'in kapasitesinin komple sapanın gerektirdiği WLL değerini karşılaması gerekir.
OSHA'nın kaldırma ekipmanı rehberinde de zincirle birlikte kullanılan kanca, halka, oblong link ve mekanik bağlantı elemanlarının zincirin kapasitesine en az eşit derecede kapasiteye sahip olması gerektiği; daha düşük kapasiteli bir komponent kullanılıyorsa komple sapanın en zayıf komponentin kapasitesine göre derecelendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
İki bacak zincir sapanın ana taşıyıcı elemanları zincir bacaklarıdır.
Bacakların;
Aynı zincir çapında olması
Aynı Grade sınıfına sahip olması
Uygun uzunlukta olması
Uygun komponentlerle bağlanması
önemlidir.
İki bacağın uzunluklarının aynı olması her durumda yükün eşit paylaşılacağı anlamına gelmez.
Yükün ağırlık merkezi, kaldırma noktalarının konumu ve yükün geometrisi nedeniyle bacaklardan biri diğerinden daha fazla yük taşıyabilir.
Bu nedenle iki bacaklı sapanların kapasite hesabında "yükün yarısı birinci bacağa, yarısı ikinci bacağa gelir" şeklinde basit bir varsayım her kaldırma operasyonunda güvenli kabul edilmemelidir.
İki bacak zincir sapanın yük tarafında iki adet kaldırma kancası bulunur.
Uygulamaya göre;
Eye Sling Hook
Clevis Sling Hook
Self-Locking Hook
Safety Latch Hook
Grab Hook
Shortening Hook
gibi farklı kanca seçenekleri kullanılabilir.
Kancaların seçiminde yük üzerindeki kaldırma noktalarının tasarımı dikkate alınmalıdır.
Kanca, yükün kaldırma noktasına uygun şekilde oturmalıdır.
Kancanın kapasitesi zincirin kapasitesinden düşükse komple sapanın WLL değeri de buna göre sınırlandırılmalıdır.
Grade 80 zincirler, kaldırma sektöründe yaygın olarak kullanılan yüksek dayanımlı alaşımlı zincirlerdir.
Grade 80 iki bacak zincir sapanın kapasitesi;
Zincir çapı
Kaldırma açısı
Kanca tipi
Master link
Bağlantı elemanları
Yükün bağlantı şekli
gibi faktörlere göre değişebilir.
Özellikle iki bacaklı sistemlerde zincir çapını belirlerken yalnızca yükün toplam ağırlığı dikkate alınmamalıdır.
Örneğin aynı yük için;
60° yatay açı
45° yatay açı
30° yatay açı
farklı WLL değerleri ortaya çıkarabilir.
OSHA'nın Grade 80 zincir sapan tablolarında iki bacaklı bridle sapanlar için bu açıların her biri ayrı kapasite değerleriyle gösterilmektedir.
Grade 100 zincirler, uygun komponentlerle kullanıldığında Grade 80'e göre daha yüksek çalışma yük limitleri sağlayabilen yüksek dayanımlı zincirlerdir.
Bu nedenle yüksek kapasite gereken bazı uygulamalarda Grade 100 iki bacak zincir sapanlar tercih edilebilir.
Ancak Grade 100 zincir kullanılması, komple sapanın otomatik olarak Grade 100 kapasitesine sahip olduğu anlamına gelmez.
Sistemde kullanılan;
Master link
Kancalar
Bağlantı linkleri
Kısaltma komponentleri
Diğer bağlantı parçaları
uygun kapasiteye sahip olmalıdır.
Komponentlerden biri daha düşük kapasiteye sahipse komple sapanın WLL değeri en düşük kapasiteli komponentle sınırlandırılmalıdır.
Bu nedenle iki bacak zincir sapanlarda zincir Grade'i kadar komponent Grade uyumluluğu da önemlidir.
İki bacak zincir sapanlarda kapasite hesabının en önemli unsuru kaldırma açısıdır.
Bacaklar arasındaki açı arttıkça, zincir bacaklarında oluşan kuvvet yükselir.
Bu nedenle iki bacak zincir sapanın kapasitesi, bacakların yükün yatay düzlemiyle oluşturduğu açıya göre değerlendirilmelidir.
Aşağıdaki Grade 80 değerleri, OSHA'nın yayınladığı yabancı teknik tablolardaki iki bacaklı zincir sapan değerlerinden alınmıştır. Değerler yaklaşık metrik karşılıklara dönüştürülmüştür.
Bu tablo, Grade 80 iki bacaklı zincir sapanların açıya bağlı kapasite değişimini göstermek amacıyla verilmiştir.
Nihai ürün kapasitesi belirlenirken kullanılan zincirin üreticisi, kancalar, master link ve diğer komponentlerin teknik WLL değerleri ayrıca kontrol edilmelidir.
Ayrıca burada kullanılan "60° yatay açı", bacağın yatay düzlemle yaptığı açıdır. Bacaklar arasındaki dahilî açıyla aynı kavram değildir.
OSHA tablolarında da yatay açı, eğimli sapan bacağının yükün yatay düzlemiyle oluşturduğu açı olarak tanımlanmaktadır.
İki bacak zincir sapanlarda bacakların yükü taşıma şekli, kaldırma açısıyla doğrudan ilişkilidir.
Bir bacak yataya göre daha dik konumdaysa, yükün taşınmasında daha avantajlı bir geometri oluşur.
Bacaklar yataya yaklaştıkça ise her bir bacak üzerindeki gerilim artar.
Bu nedenle:
60° yatay açı → daha yüksek kapasite
45° yatay açı → daha düşük kapasite
30° yatay açı → daha da düşük kapasite
şeklinde bir kapasite değişimi görülür.
Bu nedenle iki bacak zincir sapan seçiminde yalnızca "iki bacak var, kapasite iki katına çıkar" yaklaşımı doğru değildir.
İki bacaklı bir sapanın kapasitesi, iki zincirin nominal kapasitesinin basit toplamından farklıdır.
İki bacak zincir sapanlarda açı konusunda sık yapılan bir hata, yatay açı ile iki bacak arasındaki dahilî açının karıştırılmasıdır.
Örneğin;
60° yatay açı
45° yatay açı
30° yatay açı
ifadesi, zincir bacağının yükün yatay düzlemiyle yaptığı açıyı ifade eder.
Bacaklar arasındaki dahilî açı ise farklı bir geometrik ölçüdür.
Bu iki açı birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Kaldırma operasyonlarında açıların doğru anlaşılması, doğru WLL değerinin belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
İki bacaklı sapanlarda bacaklar yataya yaklaştıkça zincir bacaklarındaki gerilim hızlı şekilde artabilir.
Bu nedenle düşük açılı kaldırmalar özel dikkat gerektirir.
OSHA'nın güvenli sapan kullanımı rehberinde, 30°'den küçük yatay açıların üretici tarafından önerilmediği veya yetkin bir kişi tarafından hesaplanmadığı sürece kullanılmaması gerektiği belirtilmektedir. Aynı rehber, tabloda gösterilmeyen açılarda bir sonraki daha düşük açının esas alınmasını veya yetkin bir kişinin kapasite hesabı yapmasını önermektedir.
Bu yaklaşım, iki bacak zincir sapan seçiminde önemli bir güvenlik prensibidir.
İki bacaklı sapanlarda teorik olarak iki bacağın yükü paylaşması beklenir.
Ancak gerçek çalışma koşullarında yük dağılımı her zaman eşit olmayabilir.
Aşağıdaki durumlar bacaklar arasında farklı yük dağılımına neden olabilir:
Ağırlık merkezinin merkezden uzak olması
Kaldırma noktalarının farklı yüksekliklerde olması
Zincir bacaklarının farklı uzunlukta olması
Yük geometrisinin asimetrik olması
Kaldırma noktalarının yük merkezine göre farklı konumda bulunması
Bu nedenle iki bacaklı sapanlarda yükün dengeli şekilde kaldırılması için kaldırma noktalarının ve ağırlık merkezinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Yükün iki bacak arasında eşit paylaşılmadığı durumlarda gerçek bacak kuvvetleri, basit toplam yük hesabından daha yüksek olabilir.
İki bacaklı zincir sapanların en çok dikkat gerektiren kullanım alanlarından biri asimetrik yüklerdir.
Örneğin bir makinenin motor bölümü diğer tarafına göre daha ağır olabilir.
Bu durumda iki kaldırma noktası geometrik olarak simetrik görünse bile yükün ağırlık merkezi merkezde olmayabilir.
Kaldırma başladığında;
bir zincir bacağı daha fazla yük taşıyabilir,
yük yana eğilebilir,
yük dönebilir,
kancalar üzerindeki yük dağılımı değişebilir.
Bu nedenle asimetrik yüklerde iki bacaklı sapanın kapasitesi ve bağlantı düzeni yetkin bir teknik personel tarafından değerlendirilmelidir.
Yükün dengeli kaldırılabilmesi için kaldırma noktalarının ağırlık merkezine göre doğru konumlandırılması gerekir.
İdeal durumda yükün ağırlık merkezi, iki kaldırma noktası arasındaki taşıma geometrisiyle uyumlu olmalıdır.
Kaldırma öncesinde şu sorular değerlendirilmelidir:
Yükün ağırlık merkezi nerede?
Kaldırma noktaları ağırlık merkezine göre nerede?
İki zincir bacağının boyu aynı mı?
Kaldırma noktaları aynı seviyede mi?
Yük kaldırıldığında dönme ihtimali var mı?
Kaldırma sırasında yük bir tarafa yatabilir mi?
Bu sorulara cevap verilmeden yalnızca yük ağırlığına bakılarak sapan seçimi yapılmamalıdır.
Kaldırılacak yükün gerçek ağırlığı belirlenmelidir.
Yükün ağırlık merkezi belirlenmeden kaldırma noktalarının doğru konumlandırılması mümkün olmayabilir.
Yük üzerindeki iki kaldırma noktasının konumu ve dayanımı kontrol edilmelidir.
Zincir bacaklarının yatay düzlemle oluşturduğu açı belirlenmelidir.
Gerekli WLL değerine uygun zincir çapı belirlenmelidir.
Grade 80 veya Grade 100 zincir seçimi yapılmalıdır.
Master link'in iki bacaklı sistem için uygun kapasiteye sahip olduğundan emin olunmalıdır.
Her iki kancanın da yükün kaldırma noktalarıyla uyumlu olması gerekir.
Komple sapanın WLL değeri, sistemdeki en düşük kapasiteli komponenti aşmamalıdır.
İki bacaklı zincir sapanın kapasitesi yalnızca zincirin kapasitesine göre belirlenmemelidir.
Örneğin;
Grade 100 zincir
Daha düşük WLL değerine sahip kanca
Daha düşük kapasiteli master link
kullanılıyorsa komple sapanın kapasitesi, en düşük WLL değerine göre sınırlandırılmalıdır.
Bu nedenle zincir sapan satın alırken veya özel üretim yaptırırken komple sistemin teknik özellikleri değerlendirilmelidir.
OSHA'nın güvenli sapan kullanımı rehberinde de bağlantı elemanlarının zincir kapasitesine en az eşit kapasitede olması gerektiği, daha düşük kapasiteli komponent kullanılması halinde sapanın en zayıf komponentin kapasitesine göre derecelendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
İki bacak zincir sapanlar, iki kaldırma noktasına sahip yüklerin kaldırılmasında kullanılabilir.
Başlıca kullanım alanları:
Ağır makine kaldırma
Makine imalatı
Çelik konstrüksiyon
Demir çelik sektörü
Fabrika ekipmanları
Endüstriyel montaj
Kalıp kaldırma
Tank ve kazan kaldırma
Tersane uygulamaları
Enerji tesisleri
Ağır sanayi
Makine bakım ve montajı
Özellikle yükün iki uygun kaldırma noktasına sahip olduğu uygulamalarda iki bacaklı sistemler, tek noktadan kaldırmaya göre daha dengeli bir kaldırma geometrisi sağlayabilir.
Ancak bu avantaj, kaldırma noktalarının doğru konumlandırılmış olmasına bağlıdır.
İki bacaklı sapanlarda yükün dönmesi, özellikle ağırlık merkezinin kaldırma noktalarının geometrik merkezinden uzak olduğu durumlarda ortaya çıkabilir.
Yük kaldırıldığında bir tarafın daha ağır olması;
bir zincir bacağının daha fazla yük taşımasına,
yükün eğilmesine,
yükün dönmesine
neden olabilir.
Bu nedenle kaldırma öncesinde yükün kısa bir deneme kaldırmasıyla davranışının kontrol edilmesi, uygun güvenlik prosedürleri çerçevesinde önemlidir.
Yük dengeli şekilde kaldırılmıyorsa kaldırma işlemi durdurulmalı ve bağlantı geometrisi yeniden değerlendirilmelidir.
Zincir sapanların kullanımdan önce kontrol edilmesi önemlidir.
Kontrol sırasında;
Zincir baklalarında aşınma
Deformasyon
Bükülme
Burulma
Çatlak
Korozyon
Olağandışı uzama
Kanca deformasyonu
Kanca mandalı hasarı
Master link deformasyonu
Bağlantı komponentlerinde hasar
incelenmelidir.
ABD OSHA'nın ilgili düzenlemelerinde, zincir sapanların düzenli olarak aşınma, kusurlu kaynak, deformasyon ve uzama açısından kontrol edilmesi gerektiği; belirli hasar veya %5'in üzerinde uzama gibi durumlarda sapanın hizmetten çıkarılması gerektiği belirtilmektedir.
Ayrıca OSHA'nın güvenli sapan kullanım rehberinde yeni sapanların boyut, Grade, nominal yük ve uzunluk bilgilerini gösteren işaretlemelere sahip olması gerektiği belirtilmektedir.
Sapanın belirlenen çalışma yük limitinden daha ağır yük kaldırmayın.
İki bacaklı sapanlarda açı değiştikçe bacaklardaki kuvvet değişir.
Bu tür düşük açılı kaldırmalar üretici veya yetkin kişi tarafından değerlendirilmelidir.
Ağırlık merkezi bilinmeden iki bacaklı sapanın dengeli çalışacağı varsayılmamalıdır.
Yük iki bacak arasında eşit dağılmayabilir.
Yükü ani şekilde kaldırmayın veya indirmeyin.
Deforme olmuş, çatlamış, aşırı aşınmış veya uzamış zincirler servisten çıkarılmalıdır.
Zincir, kanca, master link ve bağlantı elemanlarının WLL değerleri birlikte kontrol edilmelidir.
İki bacak zincir sapan fiyatları, ürünün teknik özelliklerine göre değişiklik gösterir.
Fiyatı etkileyen başlıca faktörler:
Zincir çapı
Zincir uzunluğu
Grade 80 veya Grade 100 seçimi
Kaldırma kapasitesi
Kaldırma açısı
Master link tipi
Kanca tipi
Kısaltma komponentleri
Özel üretim gereksinimleri
Bu nedenle yalnızca fiyat karşılaştırması yapmak yerine, kaldırma operasyonuna uygun teknik özelliklere sahip sapan seçilmelidir.
İki bacak zincir sapanların öne çıkan avantajları:
İki noktadan kaldırma imkânı
Uygun yüklerde daha dengeli kaldırma geometrisi
Farklı kanca seçenekleri
Grade 80 ve Grade 100 alternatifleri
Farklı zincir çaplarında üretilebilme
Ağır sanayi uygulamalarına uygunluk
İhtiyaca göre özel konfigürasyon
İki kaldırma noktasına sahip yüklerde pratik kullanım
Bununla birlikte iki bacaklı sapanların avantajlarından yararlanabilmek için yükün ağırlık merkezi, kaldırma noktaları ve bacak açıları doğru değerlendirilmelidir.
| Özellik | Tek Bacak Zincir Sapan | İki Bacak Zincir Sapan |
|---|---|---|
| Kaldırma noktası | Genellikle tek nokta | İki nokta |
| Zincir bacağı | 1 | 2 |
| Açı faktörü | Daha sınırlı | Kritik öneme sahip |
| Ağırlık merkezi | Çok önemli | Çok önemli |
| Yük dengesi | Tek noktaya bağlı | İki noktanın geometrisine bağlı |
| Tipik kullanım | Tek kaldırma noktası | İki kaldırma noktası |
| Kapasite hesabı | Zincir + komponent WLL | Zincir + komponent + açı |
| Asimetrik yük riski | Dönme riski yüksek olabilir | Bacaklar arasında dengesiz yük paylaşımı olabilir |
İki bacaklı sapanlarda kapasite hesabının tek bacaklı sapanlara göre daha karmaşık olmasının temel nedeni, kaldırma açısının ve yük geometrisinin sisteme ek bir değişken olarak girmesidir.
İki bacak zincir sapan, bir üst bağlantı noktasından ayrılan iki zincir bacağının yük üzerindeki iki ayrı kaldırma noktasına bağlandığı kaldırma tertibatıdır.
Kapasite; zincir çapı, Grade sınıfı, kaldırma açısı ve kullanılan kanca, master link ve diğer komponentlere göre değişir. Tek bir sabit kapasite değeri bulunmaz.
Yük ağırlığı, zincir çapı, zincir Grade'i, bacakların yatay açıları ve tüm komponentlerin WLL değerleri birlikte değerlendirilir.
Bacaklar yataya yaklaştıkça zincir bacaklarında oluşan gerilim artar. Bu nedenle açı küçüldükçe izin verilen yük kapasitesi düşebilir.
Genellikle zincir bacağının yükün yatay düzlemiyle 60° açı yaptığı kaldırma geometrisini ifade eder. Bu ifade, iki bacak arasındaki toplam açıyla karıştırılmamalıdır.
30° yatay açı, birçok teknik kapasite tablosunda ayrı bir değer olarak yer alır. Ancak 30°'den daha düşük açılar özel değerlendirme gerektirir. OSHA, 30°'den küçük yatay açıların üretici veya yetkin kişi önerisi olmadan kullanılmamasını tavsiye etmektedir.
Her zaman değil. Ağırlık merkezi, kaldırma noktalarının konumu ve yük geometrisi nedeniyle bir bacak diğerinden daha fazla yük taşıyabilir.
Gerekli WLL, çalışma koşulları ve kullanılan komponentlere göre seçim yapılmalıdır. Grade 100, uygun komponentlerle daha yüksek kapasite sağlayabilir; ancak tüm sistemin komponent uyumluluğu kontrol edilmelidir.
Ağır sanayi, makine imalatı, çelik konstrüksiyon, tersane, enerji, fabrika ekipmanları, endüstriyel montaj ve bakım uygulamalarında kullanılabilir.
Master link, iki zincir bacağının üst bağlantısını sağlar. Kapasitesi ve boyutu, zincirler ve vinç kancasıyla uyumlu olmalıdır.
Hasarlı, deforme olmuş, aşırı aşınmış veya uzamış zincir sapanlar kullanılmamalıdır. Yetkin kişiler tarafından kontrol edilmeden tekrar servise alınmamalıdır.
Doğru iki bacak zincir sapan seçimi, yalnızca zincir çapının belirlenmesiyle tamamlanmaz.
Yük ağırlığı + ağırlık merkezi + kaldırma noktaları + yatay açı + zincir Grade'i + zincir çapı + master link + kancalar + WLL
birlikte değerlendirilmelidir.
Tuda Çelik Halat olarak farklı kaldırma uygulamalarına yönelik Grade 80 ve Grade 100 iki bacak zincir sapan çözümleri sunuyoruz.
İhtiyacınız olan sapanın belirlenmesi için yük ağırlığı, kaldırma noktaları, istenen zincir boyu ve çalışma koşullarını paylaşarak teknik bilgi ve teklif alabilirsiniz.
Copyright ©2023 TUDA Çelik Halat.
